ابزارهای نقشه کشی

 تخته رسم

صفحه ای است مستطیل شکل، به ابعاد 70×100 سانتی متر از انواع چوبهای صنعتی که کناره سمت چپ آن سر تا سر از یک تکه چوب ساخته شده است. در حال حاضر تخته رسمهایی که برای استفاده دانش آموزان ساخته می شود، در ابعاد تقریبی 70×50 سانتی متر و از پلاستیک ساخته شده یا ، چوبهای چند لایه که اطراف آن رهواری از چوب سخت چسبانیده شده تا هم ضخامت استاندارد داشته باشد هم چند لایی را بپوشاند و هم حرکت خط کش تی روی آن به آسانی انجام شود. معمولاً، دو پایه سراسری در جهت عرض آن چسبانیده شده است که به تخته رسم شیبی مناسب می دهد تا کار ترسیم بر روی آن، انجام گیرد. 

 

  میز نقشه کشی

میزی است با رویه کاملاً صاف، نرم و مسطح با پایه های فلزی (بندرت چوبی) به ابعاد 80×120 سانتی متر و یا 120×180

 

نکته 1 :

ارتفاع میز، متغیر و قابل تنظیم است و رویه آن نیز تحت هر زاویه و شیبی قابل تنظیم می باشد. 

 

  چند نکته درباره محاظت و نگهداری از تخته رسم و میز نقشه کشی

1 – هرگز چیزهای سخت و نوک تیز را نباید روی میز و تخته رسم کشید.

 

2 – از بریدن هر نوع کاغذ، مقوا و نظایر آن تیغ یا کاتر، بر روی نیز نقشه کشی و یا تخته رسم خودداری کنید.

 

3 – از وارد آمدن هر نوع ضربه ای به لبه های میز و تخته رسم جلوگیری کنید.

 

4 – برای محافظت بیشتر از آنها، بهتر است رویه آنها را با پلاستیک سفید بپوشانید و هر بار قبل از استفاده رویه آنها را با دستمال تمیز و نمدار پاک کنید. 

 

  خط کش تی

 

 

وسیله ای است که برای ترسیم خطوط افقی به کار برده می شود.

 

نکته 1 :

معمولاً خط کش های تی در دو نمونه ساخته می شوند :

یکی خط کش با سر ثابت که فقط برای رسم خطوط افقی قابل استفاده است. دیگر، خط کش با سر متحرک که تحت هر زاویه ای قابل تنظیم است و می توان به وسیله آن خطوط با زاویه دلخواه تنظیم نمود. 

 

 

 

 

 

  نکاتی درباره محافظت از خط کشی تی :

1 – خط کش تی باید دارای جلد مخصوص باشد تا پس از اتمام کار، در آن قرار داده شود.

 

2 – در صورتی که از تی استفاده نمی شود، باید آن را روی دیوار به نحوی که سر آن به سمت پایین باشد آویزان نمود تا از کج شدن احتمالی آن جلوگیری شود.

 

3 – ازتی نباید برای برش کاغذ یا مقوا و مثال آن استفاده کرد. چون امکان دارد وسایل برنده مثل کاتر و امثال آن به لبه خط کش تی صدمه برساند. 

 

  گونیاها

 

 

برای کشیدن خطوط قائم و کلیه خطوطی که دارای زاویه ای مشخص (ضریبی از عدد 15) باشند، از گونیا استفاده می شود.

 

گونیا بر دو نوع است :

 

الف – گونیای ثابت

ب – گونیای متغیر

نکته 1 :

دو نوع گونیای ثابت وجود دارد‌: یکی با زاویه های 45و45 درجه که به گونیای 45 درجه معروف است و دیگری گونیای 60و30 درجه.

 

نکته 2 :

گونیای متغیر، یک گونیای 45 و یا 30 است که در یکی از زوایای 45 یا 30 درجه آن لولا نصب شده و می توان زوایای مختلف را با آن ترسیم نمود. 

 

 

 

  دستگاه ترسیم خطوط یادرافتینگ (Draughting machine)

 

درافتینگ، وسیله ای است که به جای خط کش تی و گونیا به کار می رود و به وسیله آن می توان کلیه خطوط را تحت هر زاویه ای براحتی و با دقت بالا رسم نمود. این وسیله مکانیکی بر روی هر میز کاری قابل نصب می باشد.                                                                                                                

 

استاندارد های نقشه کشی:نخستین موسسه ملی استاندارد در سال 1902 در انگلستان و سپس در 1916 در هلند و1917 در المان تاسیس شد. به دنبال ان استاندارد DIN که استاندارد صنعتی المان است گسترش پیدا کرد، و در ضمینه نقشه کشی صنعتی فعالیت وسیعی اغاز شد. در سال 1926 اتحادیه ای متشکل از 20 موسسه استاندارد ملی از کسور های مختلف به نام اتحادیه بین المللی موسسات استاندارد ملی (ISO) تشکیل شد، اما با پیشرفت تکنولوژی و نیاز به ارتباط صنعتی بین شرکتها، لزوم ایجاد یک سازمان بین المللی استاندارد مورد توجه قرار گرفت و در سال 1947 سازمان ISO تشکیل شد و شروع به کارنمود. کشور ایران در سال 1332 اولین موسسه استاندارد خود را تاسیس نمود و در سال 1360 به عضویت  ISO در امد. بعضی از کشور ها از استاندارد های مخصوص به خود استفاده می کنند ولی می توان گفت که تفاوتی عمده با هم ندارند. برای انایی بیشتر شما استاندارد های چند کشور( یا قاره) اورده شده است:

 

قاره یا کشور..........................................................................................علامت اختصار

 

امریکا         ...............................................................................................   ANSI

 

اروپا          ...............................................................................................  CE

 

استرالیا       ...............................................................................................  SAA

 

کانادا           ..............................................................................................  CSA

 

ایران           ..............................................................................................   ISIRI

 

انگلستان       ..............................................................................................    BSI

 

ایتالیا            .............................................................................................    UNI

 

روسیه          .............................................................................................   GOST

 

ژاپن             .............................................................................................    JISC

 

فرانسه          .............................................................................................     NF

 

 

 

 

نرم افزارهای نقشه کشی صنعتی: امروزه استفاده از بسیاری از نرم افزارهای کامپیوتری را در اکثر قریب به اتفاق دفاتر مهندسی می توان مشاهده کرد به جرات میتوان گفت دیگر از طراحی و نقشه کشی دستی خبری نیست. قطعات درمحیط های نرم افزاری طراحی می شوند و مکانیزم انها قبل از ساخت نمونه واقعی در چنین محیط هایی شبیه سازی می شود و در حین عمل شبیه سازی عیوب طراحی مشخص می شود و در نتیجه بدون صرف هزینه ساخت می توان پس از حصول اطمینان از صحت طراحی شروع به ساخت نمونه واقعی و در نتیجه تولید محصول پرداخت. این امر باعث شده تا شکل بازار عرضه و فروش محصولات از حالت سنتی و نمایشگاهی رفته رفته به شکل الکترونیکی تبدیل شود. طراحی قطعات در محیط های نرم افزاری این امکانات را فراهم می کند تا دو شرکت سازنده در دو نقطه جهان بتوانند به راحتی با هم دیگر در امر ساخت یک محصول همکاری کنند. به طور مثال فرض کنید شرکتی ایرانی به یک شرکت چینی سفارش طراحی و ساخت یک قالب را می دهد استفاده از طراحی به کمک کامپیوتر باعث می شود که شرکت سازنده مدلی را که می خواهد بسازد در اختیار شرکت سفارش دهنده قرار دهد و پس از چندین بار رد و بدل پرونده های کامیوتری در اخر با توافق طرفین نمونه واقعی ساخته و فرستاده می شود قبل  از شروع به توتوضیح در باره دستگاه طراحی شده توضیحاتی در باره چگونگی طراحی به کمک کامپیوتر مفید است. چکونکی استفاده از نرم افزار های کامپیوتری بستگی به هدف نهایی طراح دارد. به عنوان مثال اگر هدف از طراحی صرفا مدل سازی و طراحی نقشه های صنعتی از مدل تهیه شده باشد باید به سراغ نرم افزار های مدل سازی رفت ولی امکان دارد فرد طراح بخواهد علاوه بر مدل سازی به کمک کامپیوتر به تحلیل و بررسی سینماتیکی و دینامیکی یک مکانیزم بپردازد. انتخاب نرم افزار ها بسته به هدف طراح وابسته به تسلط وی به ان نرم افزار دارد. نرم افزار های متعددی قادر به مدل سازی هستند که از ان جمله می توان به Solid works Mechanical ,Auto cad ,catia و غیره. این نرم افزار ها به نرم افزار های CAD(computer aided design) معروفند.

 

هر یک از این نرم افرار ها در یک یا چند جنبه طراحی نسبت به بقیه برتری دارند. حال ما در این قسمت به معرفی دو نرم افزار مهم نقشه کشی می پردازیم و تا حدودی شما را با امکانات انها اشنا می کنیم.

 

Auto cad : این نرم افزار جزء معروف ترین و محبوب ترین نرم افزار های نقشه کشی است و امروزه دیگر کسی وجود ندارد که در رشته هایی همژون عمران و مکانیک مشغول به کار یا تحصیل باشد ولی نرم افزار اتوکد را نشناسد. این نرم افزار تحت نسخه های مختلف توسط کمپانی Auto desk ارائه گردیده است که می توان به قدیمی ترین نسخه های ان یعنی اتوکد2.5 اشاره کرد. در این نرم افزار امکاناتی در اختیار کاربر قرار گرفته که که کاربر می تواند به سهولت و در کمترین زمان ممکن انواع نقشه های دو بعدی و سه بعدی را ایجاد کند. البته باید خاطر نشان کرد با توجه به طراحی نرم افزار های پیشرفته دیگری در دنیای سه بعدی که در قسمت فوق به انها اشاره شد کمتر کسی از امکانات سه بعدی اتوکد استفاده می کند. ولی بی شک هنوز اتوکد یگانه نرم افزار نقشه کشی دوبعدی در کارخانه جات صنعتی و مراکز عمرانی در ایران می باشد.

 

Solid works : از قوی ترین نرم افزار ها در زمینه طراحی و مدل سازی قطعات صنعتی به شمار می رود. در این نرم افزار علاوه بر مدل سازی سه بعدی از قطعات صنعتی به راحتی می توانید از نما های مختلف یک مدل سه بعدی نقشه های صنعتی تهیه نمایید و به همین منظور کلیه امکانات جانبی که برای ایجاد نقشه های صنعتی مورد نیاز می باشد اعم از استاندارد ها، نماد های ویژه اندازه گذاری و تلرانس گذاری هندسی فراهم شده است با ارائه ابزار 3d to 2d از نسخه 200 plus به بعد امکان تبدیل ترسیمات دو بعدی به مدل های سه بعدی نیز میسر شده است. مزیت ویژه Solid works بر دیگر نرم افزار های مدل سازی کارایی بالا و در عین حال سادگی کار با ان می باشد. این نرم افزار از همان المان های بصری و گرافیکی ویندوز جهت ارتباط با کاربر سود می برد و به همین دلیل کاربران ویندوز به سرعت با محیط کار زیبای ان انس می گیرند. امکان ورود پرونده های سایر نرم افزار های طراحی نیز به محیط این نرم افزار فراهم شده است پس از ارائه ابزار 3d to 2d بسیاری از کاربران نرم افزار های مخصوص ترسیمات دو بعدی نظیر Auto cad از این نرم افزار جهت تبدیل ترسیمات دو بعدی خود به مدل های سه بعدی استفاده می کنند. این ویژگی و بسیاری از مزایای دیگر که در این مجال کوتاه امکان باز گو کردن ان نمی باشد باعث شده است که اکنون شرکت

 

 

Solid works دامنه فعالیت خود را بیش از پیش گسترش داده و از طریق 230 نمایندگی به فروش محصولات خود در 70 کشور دنیا بپردازد. دانشجویان عزیز می تونند برای یاد گیری هر چه بهتر این نرم افزار به کتاب کامل و جامع اقای paul tran ترجمه اقای مهدی عاصی لاهیجانی با عنوان کارگاه عملی Solid works از انتشارات کانون نشر علوم مراجعه کنند.                                                       

 

 

کتاب های نقشه کشی صنعتی: اکثر اساتید دانشگاه های کشور به جای معرفی یک کتاب، جزوه هایی را با توجه به سبک و سلیقه خود در اختیار دانشجویان قرار می دهند و از انها می خواهند که از ان جزوه به جای کتاب استفاده کنند. ولی اگر بخواهیم معروف ترین و پر کار ترین کتاب ها را معرفی کنیم باید از دو کتاب خوب نقشه کشی صنعتی 1و2 جناب مهندس مرجانی انتشارات دانشگاه یزد که در دو جلد مجزا برای علاقه مندان طراحی شده است و دیگری کتاب تحسین بر انگیز جناب اقای دکتر حسین خوشکیش و مهندس حبیب اله حدادی که این کتاب نیز در انتشارات دانشگاه  علم و صنعت ایران در دو جلد چاپ شده است نام برد. کتاب های نقشه کشی صنعتی ولی نژاد انتشارت طراح نیز از کتاب هایی است که با توجه به اینکه بیشتر به نقشه خوانی تاکید دارد بیشتر مورد استفاده دانشجویان قرار می گیرد.البته کتاب های نقشه کشی فنی و حرفه ای به طور کاملی بسیاری از مهم ترین سر فصل های نقشه کشی صنعتی را تحت پوشش قرار داده.           

تاریخچه نقشه کشی صنعتی: در زمان های قدیم حتی سال های قبل از میلاد برای نشان دادن و معرفی قطعات و وسایل صنعتی از از نقشه هایی استفاده می کردند که به طور کامل گویا نبوده و از قواعدی که همگان ان را درک کنند بهره ای نداشته است و در موقع نقشه خوانی با مشکلاتی روبه رو می شوند تا اینکه لئوناردو داوینچی نقاش و مجسمه ساز ایتالیایی (1516-1459) طراحی را ارائه نمود وطبق قواعدی جسم سه بعدی را روی صفحه دو بعدی با رسم تصاویر نشان داد که در این حال نقشه ها قابل فهم تر و گویا تر شد. سپس دانشمندان و ریاضی دانان اروپایی فعالیت او را دنبال کردند تا اینکه گاسپارمانژاهل فرانسه در سال 1798 هندسه ترسیمی را معرفی نمود و این علم پایه و ریشه نقشه کشی صنعتی شد وامروز از همان اصول استفاده می شود.

 

نقشه کشی صنعتی و جایگاه ان در صنعت: نقشه کشی صنعتی همان زبان تکنیک یا زبان صنعت است. زبانی که تراوش فکرمهندسان و طراحان را به تصویر می کشد. مهارت نقشه خوانی و نقشه کشی در مهندسی همانند سواد خواندن و نوشتن می باشد. نقشه کشی در حقیقت نوعی زبان محاوره در علوم مهندسی می باشد که اطلاعات مورد نیاز از یک قطعه،ماشین،سازه و یا طرح را به روشنی و بدون ابهام بیان میکند. این اطلاعات شامل شکل هندسی، نحوه قرار گرفتن و اتصال اجزا مختلف، مشخصات فیزیکی و هر گونه اطلاعات با سایر مهندسین بپردازد. حد اقل مهارت مورد نیاز برای مهندسین نقشه خوانی است و البته توصیه میشود که نقشه کشی را نه لزوما به صورت حرفه ای بداند. هر مقدار تسلز به نقشه خوانی و نقشه کشی بیشتر باشد، شخص راحت تر و سریع تر می تواند ایده های خود را به دیگران منتقل کند وایده های دیگران را درک کند. در حقیقت نقشه حامل تمام اطلاعات اعم از اندازه قطعه، جنس قطعه، مقدار پررداخت و یا هر سوال دیگری که ممکن است برای تراشکار هنگام تراش قطعه پیش بیاید باشد(نتیجه می گیریم یک تراشکار حرفه ای باید عام نقشه کشی را بداند) در واقع می توان گفت که نقشه کشی در صنعت مانند پلی است که دفاتر طراحی را با کارگاه های ساخت و تولید مرتبط می سازد.

 

 

 

 

 

نوشته شده در 18دی90 :سعید اصفی
/ 0 نظر / 9 بازدید